Periodontal Durumun Klinik Kaydı İçin Kalibrasyon

Periodontal durum kaydının amacı; tüm diş dizisi boyunca her diş veya implantın altı noktasında resesyon, sondalama derinliği ve ataşman seviyesini milimetrik hassasiyetle kaydetmektir. Periodontal sond ile yapılan tüm ölçümlerde, sond üzerinde okunan değerler yukarı yuvarlanır.

1. Dişeti Kenarı, Sondalama Derinliği ve Ataşman Seviyesi

Her bölgede önce "Dişeti Kenarı" değeri ölçülür, ardından hemen "Sondalama Derinliği" değeri gelir. "Ataşman Seviyesi" değeri çevrimiçi periodontal şemada otomatik olarak hesaplanır ve mavi bir çizgi ile grafiksel olarak gösterilir.

İlk değer olan "Dişeti Kenarı", klinik dişeti kenarından mine-sement sınırı gibi bir referans noktasına olan milimetre cinsinden mesafedir. Mevcut bir kuron veya dolgu kenarı orijinal mine-sement sınırının 3 mm'den fazla apikalinde değilse, bu kenarlar referans noktası olarak kullanılır. Aksi takdirde, orijinal mine-sement sınırı seviyesinde sanal bir referans noktası seçilir.

İkinci değer olan "Sondalama Derinliği", klinik dişeti kenarından dişeti oluğu veya periodontal cebin tabanına kadar olan milimetre cinsinden mesafedir.

Üçüncü değer olan "Ataşman Seviyesi", çevrimiçi periodontal şema tarafından her bölge için aşağıdaki formüle göre hesaplanır:

Ataşman Seviyesi (mm) = Sondalama Derinliği (mm) – Dişeti Kenarı (mm)

Sağlıklı Periodonsiyum

Sağlıklı periodonsiyumda mine-sement sınırı dişeti kenarının altında ve ataşman seviyesinin hemen üzerindedir (ataşman kaybı yoktur).

Bu durumda "Dişeti Kenarı" 1 ve "Sondalama Derinliği" 2 değerleri özdeştir.

Yukarıdaki şekilde ataşman seviyesinin hesaplanması:

Ataşman seviyesi 0mm = Sondalama derinliği 2mm – Dişeti kenarı 2mm

Sağlıklı Peri-İmplant Dokusu

Sağlıklı peri-implant dokusunda, suprastrüktürün kenarı peri-implant mukozasının biraz altında yer alır (alveol kemik kaybı yoktur).

Yukarıdaki şekilde alveol kemik seviyesinin (ataşman seviyesi) hesaplanması:

Alveol kemik seviyesi 2mm = Sondalama derinliği 3mm – Dişeti kenarı 1mm

Hiperplastik Periodonsiyum (Aşırı Büyüme)

Hiperplastik periodonsiyumda mine-sement sınırı dişeti kenarının çok altında (>3mm) olabilir, ancak yine de ataşman seviyesinin hemen üzerindedir (ataşman kaybı yoktur).

Bu durumda da "Dişeti Kenarı" 1 ve "Sondalama Derinliği" 2 değerleri özdeştir.

Yukarıdaki şekilde ataşman seviyesinin hesaplanması:

Ataşman seviyesi 0mm = Sondalama derinliği 5mm – Dişeti kenarı 5mm

Not: Ataşman kaybı olmaksızın 4 mm veya daha fazla sondalama derinliği olan ceplere yalancı cepler (psödopoket) denir.

Estetik Bölgede Sağlıklı Peri-İmplant Dokusu

Estetik bölgedeki sağlıklı peri-implant dokusunda, suprastrüktürün kenarı peri-implant mukozasının daha altında yer alır (alveol kemik kaybı yoktur).

Yukarıdaki şekilde alveol kemik seviyesinin (ataşman seviyesi) hesaplanması:

Alveol kemik seviyesi 2mm = Sondalama derinliği 5mm – Dişeti kenarı 3mm

Periodontal Cep

Hastalıklı periodonsiyumda mine-sement sınırı dişeti kenarının üstünde veya altında olabilir. Dişeti kenarından periodontal cebin tabanına kadar olan mesafe sondalama derinliği 2 olarak kaydedilir.

Yukarıdaki şekilde ataşman seviyesinin hesaplanması:

Ataşman seviyesi 5mm = Sondalama derinliği 7mm – Dişeti kenarı 2mm

Not: Periodontal tedavi tamamlandıktan sonra kalan 4 mm veya daha fazla derinlikteki ceplere rezidüel (kalıntı) cepler denir.

Peri-İmplant Cep

Alveol kemik kaybı olan peri-implant hastalıklı dokuda, suprastrüktür kenarı peri-implant mukozasının biraz altında veya üstünde yer alabilir. Peri-implant mukoza kenarından peri-implant cebinin tabanına kadar olan mesafe sondalama derinliği 2 olarak kaydedilir.

Yukarıdaki şekilde alveol kemik seviyesinin (ataşman seviyesi) hesaplanması:

Alveol kemik seviyesi 6mm = Sondalama derinliği 7mm – Dişeti kenarı 1mm

Dişeti Resesyonu

Dişeti resesyonu durumunda dişeti kenarı mine-sement sınırının apikalinde yer alır. Ölçülen "Dişeti Kenarı" 1 değeri eksi işareti ile belirtilir.

Yukarıdaki şekilde ataşman seviyesinin hesaplanması:

Ataşman seviyesi 6mm = Sondalama derinliği 2mm – Dişeti kenarı -4mm

Peri-İmplant Resesyonu

Peri-implant resesyonu durumunda peri-implant mukoza kenarı suprastrüktür kenarının apikalinde yer alır. Ölçülen "Dişeti Kenarı" 1 değeri eksi işareti ile belirtilir.

Yukarıdaki şekilde alveol kemik seviyesinin (ataşman seviyesi) hesaplanması:

Alveol kemik seviyesi 4mm = Sondalama derinliği 2mm – Margo Mucosae (Gingivae) -2mm

Diş veya İmplant Başına Altı Kayıt Bölgesi

Tüm periodontal veya peri-implant ölçümlerin kaydı için diş veya implant çevresindeki doğru altı bölgenin seçimi çok önemlidir. Bu amaçla diş veya implant oklüzal taraftan bakılarak 6 bölüme ayrılır. Bu bölümlerin her biri için en yüksek sondalama değerine sahip bölge belirlenir ve ölçülür.

Periodontal Sondun Açılanması

Sondalama derinliği ölçülürken sond, diş yüzeyi boyunca apikal yönde yönlendirilir. Meziodistal eksende A veya B yönünde eğilebilirken, bukko-oral yön dişin uzun eksenine paralel tutulmalıdır.

2. Furkasyon Tutulumu

Üst çenedeki molarların ve birinci premolarların furkasyonları bir furkasyon sondu ile muayene edilir. Toplam penetrasyon derinliğinin yatay bileşeni aşağıdaki kriterlere göre 0 - 3 dereceye ayrılır (Hamp ve ark., 1975).

Derece 0 Furkasyon girişi saptanamıyor

Derece 1 Furkasyon saptanabiliyor, yatay sondalama değeri ≤3mm

Derece 2 Furkasyon saptanabiliyor, yatay sondalama değeri >3mm

Derece 3 Furkasyon bir taraftan diğer tarafa açık

3. Diş Mobilitesi

Mevcut tüm dişlerin mobilitesi iki parmakla (bidijital) ölçülür ve aşağıdaki kriterlere göre 0 – 3 dereceye ayrılır (Miller, 1950).

Derece 0 Fizyolojik mobilite

Derece 1 Yatay yönde 1 mm'ye kadar artmış mobilite

Derece 2 Yatay yönde 1 mm'den fazla artmış mobilite

Derece 3 Dikey yönde şiddetli mobilite

Literatür

Miller S. C., Textbook of Periodontia, 3. baskı, The Blakiston Co., Philadelphia ve Toronto, 1950.

Hamp S. E., Nyman S., Lindhe J., Periodontal treatment of multirooted teeth. Results after 5 years. J. Clin. Periodontol. 1975;2:126–135.